Mercata.com’da ne oldu ve grup satın alma siteleri ne olur

Elektronik ticaretin bugünlerde gördüğünüz can simidi takmış ve yerlerini sabitlemiş gibi duran modellerini( Groupon vs.)  aslında  internet balonunun patladığı 2000’li yılların başlarında da pişirildiğini görüyoruz. Daha önceki yazımda Kozmo.com’u incelemiştim bu yazıda da Mercata.com adlı grup satın alma sitelerine model olmuş bir siteyi inceleyeceğim ve bugünki grup satın alma siteleri hakkındaki görüşlerime değineceğim.

Mercata’nın ismi nereden geliyor;  Mercat ismi size Market’i andırıyor olabilir, zaten öyle de. İskoçya’da “Mercat Cross” olarak anılan  “Market Cross” yani bütün tüccarların bir araya geldiği ve ekonomik hayata dahil olduğu noktaların ismi oluyor, tabi günümüzde Amerika ve Kanada’ya yayılan İskoç tüccarlar sayesinde de bu tabir yayılıyor, Mercata’nın da isim kökeni buna dayanmakta.

Mercata Başlıyor

Mercata 1999 yılının ortalarında işe başlıyor, iş modelinde de benimsedikleri şey bugün ki grup sitelerine nazaran ne kadar çok ürün satın alınırsa ürünün fiyatı da buna orantılı biçimde düşüyor, aslında bu fikre bakacak olursak internetin  alışveriş potansiyelini arttırmadaki çabalarını ve yeni yöntemler denediğini de görebiliyoruz.

Günümüzde bir ürünün pazarlanmasında sosyal ağları kullanırken ve her şey iki tık ötedeyken, 2000’lerde insanlar arkadaşlarına, ailelerine veya komşularına bu ürünleri aldırarak  bu site üzerinden indirim sağlıyordu. Yani anlayacağınız şu güne göre bir ton külfeti de yanında getiriyordu, ben kalkıp gideceğim 15 tane daha arkadaşımı bulup aynı bilgisayardan satın alacağım ve aldıracağım, bu söylediğim kulağa bu günlerde biraz garip gelse de, Mercata’nın başladığı dönemlerde bizzat söylediğim olaylar gerçekleşiyordu ve müşteriler de buradan toptan alışverişler yaparak birkaç dolar kar etmeyi doğal olarak makul görüyorlardı.

Ama kazın ayağı öyle değil

İnternet balonun patlamaya yakın olduğu zamanda Mercata 100 milyon dolarlık halka açılma planları yaparken, büyük şirketlerin (AOL, Yahoo!, Wal-Mart) de internet ürün satışı ve grup satın alma sitelerine dair planları bulunuyordu. Grup sitelerinin ürünleri üretenler için bir güzelliği ellerinde kalan malları rahatlıkla bu sitelere  satabiliyor olmalarıydı ve bu satışlarda yüzde 3 ile 10 arasında komisyon ödemeyi de makul görüyorlardır, yani ürün elde kalmış ve son çare olarak bir grup satış sitesine bunu uygun şekilde vereyim mantığında işliyordu olay, bununla beraber de Mercata’nın ürün kategorilerini oluşturmasındaki şekillenme de kısırdı, yani Wal-Mart gibi büyük bir şirketin hala ürün fiyatlarında indirime gitmede büyük avantajları bulunuyordu ve zaten Mercata’nın  yeterli fon bulamaması, halka açılamamasıyla da  2001 yılı ortalarında batması da  Wal-Mar gibi büyük bir şirketin pazardaki sabit olan yerini  daha da sabitlemiş oldu.

Bana göre internetin ticari yapı taşları bu şekilde oluşmaya başladı, balıklar ölür, tortuları dibe çöker ve kireç taşları oluşur, işte Mercata gibi şirketlerin o dönemlerde yeterli fon bulamamaları ve  devamlarının olmamasının sebebi de buydu, yani nihai soru olan “Bu olayın sonu ne?” sorusuna cevap bulmaktı.

Mercata’nın evrimi ve yeni grup satın alma siteleri

Son dönemlerde ise bir çok grup satın alma sitesinin agresif ve ağır pazarlıklarla şirketlerden indirimleri satışa sunduklarını ve belirli bir müşteri kitlesi oluşturduğunu görüyoruz.  İşin komik kısmı ise bu işin şu anki piri olan Groupon’un hala halka arz olmamış olması ve halka açılıyor haberinin ortada dolaşması tarih tekerrür eder mi sorularını da akla getirmiyor değil. Grup satın alma sitelerine talep gün geçtikçe artıyor ve artmaya da devam edecek gibi görünüyor. Yapılan indirimlerden kar elde etmeyen hizmet sağlayıcıları ve tedarikçiler uzun vadede grup satın alma sitelerini tanıtım materyali olarak kullansalar da pazarda belirli bir doygunluğa ulaşıldığında ya da herhangi bir kırılma yaşadığında bu indirimleri sağlayan firmalar müşteri profillerinden ne kadar  memnun kalsalar da yaptıkları indirimlerin kazançsılığı yüzünden bu sitelerden ellerini çekecekleri olası.

Yeni dönemde yeni iş modelleri görebiliriz bunlardan bir tanesi de Markmost. Markmost kullanıcılar ilgilerini çeken fırsatı cihazlarından işaretledikten sonra, kullanıcı kodu ile fırsat sahibi mağazaya giderek fırsatlarını kullanabildikleri bir sistem. İşaretlenen  fırsatların satışı site üzerinden gerçekleşmiyor, kullanıcılar doğrudan fırsatı sunan işletmeye gidiyor ve kullanıcı kodları ile ödemelerini yapıyor ve fırsata doğrudan işletmeye ödeme yaparak sahip oluyorlar.

Yakın zamanda Markmost gibi şirket ve kullanıcıya aracılık sağlayacak ve daha çok şirketlerin çıkarlarına hizmet  edecek yeni iş modelleri göreceğiz. İnternet gün geçtikçe yenileniyor ve ürün satış teknikleri gün geçtikçe evrilip farklılaşıyor, daha fazla aracı, daha fazla indirim, daha fazla sayıda ürün elde edebileceğimiz yeni hizmetler arıyoruz. Bütün bu saydıklarımıza her zaman nihai soru olan “Bir son var mı?” diye soracak olursak, ya cevapsız kalacağız ya da yeni bir proje ortaya koymamız da an meselesi olacak. Mercata gibi sitelerle başlayan grup alım çılgınlıkları nerede son bulur bilinmez ama yeni dönem oyuncular hatalardan ders çıkararak ilerlemesini sürdürmekteler.

Leave a Reply